CEMAAT – CEMİYET

Osman Fahri Ünal

osmanfahri@kestelyore.com

Köy, cemaat toplumsallığının yeridir. Yüz yüze iletişime dayalı, herkesin herkesi tanıdığı, “birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için” anlayışının geçerli olduğu bir yerdir. Köy, “geçim ekonomisi” ile hayatını sürdürür. Kendi kendine yeter. Köy ortamında yalnızlık sorunu yoktur. Yalnız kalamamak, birey olamamak sorunu vardır. Köyde her şey bulunmaz.
Cemiyet, şehir toplumudur. Cemiyet toplumsallığının yani modern toplumun sorunları vardır. Herkesin herkesi tanımadığı, kimsenin kimseyi umursamadığı, yüz yüze iletişimin koptuğu, kozmopolit, dışa açık “Pazar ekonomisi” ne dayalı toplumda birey olunur. Bu özgürlük demek olduğu kadar, yalnızlık, yalnızlaşma, yabancılaşma ve kaybolma da demektir. Şehirde her şey bulunur.
Bilgi toplumunda teknoloji, herkesi herkese bağlamıştır. Hepimizi buluşturmuş bir elektronik iletişim söz konusudur.
Karl Marx, “piyasa ekonomisi sistemini-Pazar ekonomisi sistemini” dinsel bir sistem olarak görür.
Tarım-Feodal sanayileşmemiş şehirlerin merkezinde mabet bulunur. Çarşı –Pazar mabedin gölgesinde bulunur.
Kapitalist-sanayileşmiş şehirlerin merkezinde çarşı-pazar bulunur. Mabet çarşı-pazarın gölgesinde bulunur.
Günümüzde televizyon, mabedin ve çarşı-pazarın yerine merkez oldu. Mabet, çarşı-pazar “televizyonun” gölgesinde kaldı.
Mabedin, çarşı-pazarın, televizyonun ekonomik gücü vardır. Televizyonda yayınlanan her şey, meta olmuştur.
Doğal ortamda yaşayan kurt, özgür ortamda ehlileşmiş olarak tasma ile dolaştırılır. İnsan da kapitalist toplumda, “tasma ile dolaştırılan kurt” ile benzerlik gösterir. Kapitalist sistemin kurallarına göre, insan varlığını sürdürür. Kurallar insanın tasması gibidir.
Sanayileşmiş toplumlar, kapitalizmi yaşıyorlar. Sanayileşmemiş toplumlar, kapitalizmin ürünlerini satın almak suretiyle bağımlı olarak yaşıyorlar.
Tarım-Feodal şehirlerde, merkezde mabet, mabedin gölgesinde çarşı-Pazar devam ediyor. Televizyon da mabet ile çarşı-pazar yanında yerini alıyor.
Medeniyet-uygarlık, ilkelden moderne doğru yükselen bir eğri çizer. Sanayileşmiş modern toplumlar gibi yaşamak için, sanayileşmek gerekir. Kapitalist piyasa-pazar ekonomisi sisteminin şartlarını üretimde de oluşturmak gerekir.
Tarım-Feodal toplum, kapitalist sanayileşmiş topluma, bağımlı yaşar. Üretemediği malları kapitalist sanayileşmiş toplumdan satın alarak tüketir.
Kurda sormuşlar. Senin boynun neden kalın? Kurt, kedi işimi kendim görürüm, demiş. Cemaat toplumunun, cemiyet toplumu olması için kapitalist sanayileşmiş toplum olmak gerekir.