DAÄžLIK KARABAÄž SORUNU VE ULUSLARARASI HUKUK

Av. Can Lafcı

canlafci@kestelyore.com

                Yıllar önce genç ve hevesli bir hukuk fakültesi öğrencisi iken, Devletler Genel Hukuku dersinde anlatılanlar ile, özellikle ABD ve diÄŸer emperyalist devletlerin dış politikalarının birbiriyle uyuÅŸmadığını hukukun devletler arası iliÅŸkilerde bir anlam ifade etmediÄŸini fark etmiÅŸ ve bu konuda bir makale yazmıştım. Ä°srail’in Filistin topraklarını iÅŸgal etmesi, yakın geçmiÅŸte ABD’nin Ä°srail BaÅŸkenti olarak Kudüs’ü tanıması gibi kararlardan tutun, sömürgeciliÄŸe kadar uluslararası alanda hukukun deÄŸil gücün belirleyici olduÄŸunu kanıtlayan çok sayıda örnek verilebilir.

         Ä°nsanlar arası iliÅŸkilerde de hukukun güçlü olandan yana olduÄŸu zaman zaman terazinin ÅŸaÅŸtığı bilinen bir gerçek. Hukukun iÅŸleyebilmesi için güçlü bir yapının kararları uygulatabilmesi gerek. Bu güç insanlar arası iliÅŸkilerde devlettir. Devlet kamu gücünü kullanarak mahkeme kararlarını uygulatır ve adaleti en azından teorik olarak saÄŸlar. Ancak devletler arasında bir üst mekanizma olmadığından ve BirleÅŸmiÅŸ Milletler ile benzeri yapılar ancak tavsiye kararı alabildiÄŸinden uluslararası alanda etkin bir hukuk olmadığını söyleyebilmek mümkün.

         Bunun güncel kanıtlarından biri de DaÄŸlık KarabaÄŸ meselesi. Sovyetler BirliÄŸi döneminde güçlü bir devletin iki sovyeti olarak yıllarca yan yana yaÅŸamış iki halk, SSCB’nin çöküşü ve Rusya Federasyonu’nun bölgede gücünü devam ettirmek için izlediÄŸi kıyıcı politika ile birbirine girdi. Rusya’nın Ermenistan’a açık desteÄŸi ile Azerbaycan toprakları iÅŸgal edildi ve otuz senedir sorun kangrene dönüştü. Bu defa Rusya Ermenistan’ın başında ABD yanlısı bir lideri istemediÄŸinden ve Azerbaycan’ın ordu bakımından çok daha güçlü olduÄŸunu bilerek, destek verecek gibi yapıp Ermenistan’ı Azerbaycan’a saldırttı ve geri çekildi. Åžimdi Azerbaycan’ın DaÄŸlık Karabağ’ı tamamen geri alana dek sessiz kalacağı anlaşılıyor. Bu Putin’in uzun zamandır yürüttüğü bir politika tek Rus askeri savaÅŸa girmiyor, ancak Suriye’de savaşın tarafı Rusya. Aynı ÅŸekilde bu savaÅŸta da Rusya kendi çıkarları için hamlelerini yapıyor. Ermenistan’da olası bir hükümet deÄŸiÅŸikliÄŸi ile Rusya yanlısı bir hükümetin iktidara gelmesi ile hem Azerbaycan hem Ermenistan, hem de Türkiye ile iliÅŸkileri iyi olan bir Rusya göreceÄŸiz. Oyunu Rusya kursa da Azerbaycan’ın bu iÅŸten karlı çıkması Türkiye’nin de iÅŸine gelecektir. Zira güçlü Azerbaycan Türkiye için her zaman bir destek. Meseleye hem Azerbaycan hem Türkiye açısından diplomatik zeka ile yaklaÅŸmak fayda/zarar dengesini gözetmek, hamasi nutuklara kulak asmamak gerek. Büyük devletler konuya dahil olmadan Azerbaycan’ın DaÄŸlık Karabağ’ı geri alması, hem Türkiye hem Azerbaycan açısından faydalı olacaktır.