MANTIKLI DÜŞÜNMEK

İbrahim Sanalp

ibrahim@kestelyore.com

     Aristo mantığına göre, zıt iki kavram, bir bütün oluşturur. Zıt iki kavram arasında, çelişki yoktur. Bütüne, iki zıt kavramdan ayrı olarak üçüncü bir isim verilir. Zıt iki kavram birbirinden ayrı olur.

     Hegel mantığına göre, zıt iki kavram, bir bütün oluşturur. Bütüne, zıt iki kavramdan ayrı olarak üçüncü bir isim verilir. Zıt iki kavram arasında çelişki vardır. Bütün kavramı, çelişkiyi kaldırır. Zıt iki kavram, bir bütünün parçası olur.

     Bütün, üst kavram olur. Parça, alt kavram olur. Bütün kavramında, bütünden parçaya gidilir ve parçadan bütüne gidilir. Parçadan parçaya gidilmez. Parçalar arasında bağı, bütün kavramı sağlar.

     Laiklik, din işleri ve devlet işlerinin ayrılmasıdır. Laiklik bütün, din işleri ve devlet işleri parça olur. Laiklikten devlet işlerine gidilir. Laiklikten din işlerine gidilir. Devlet işlerinden laikliğe gidilir. Din işlerinden laikliğe gidilir. Din işleri ve devlet işleri arasındaki bağı, laiklik sağlar. Aristo mantığına göre, din işleri ve devlet işleri ayrı olur. Hegel mantığına göre, din işleri ve devlet işleri, laikliğin parçası olarak ayrı olur.

     Meyve, sebze, insan kelimeleri, laiklik gibi soyutlama özelliği taşır. Bütün kavramı, zihin yoluyla oluşturulan bilgidir.

     Elma ve armut, bir bütün oluşturur. Bütünün adına meyve denir. Elmadan meyveye gidilir.  Armuttan meyveye gidilir. Meyveden elmaya gidilir. Meyveden armuda gidilir. Meyve, elma ve armut arasında bir bağ olur.

     Domates ve biber, bir bütün olur. Bütünün adına, sebze denir. Domatesten sebzeye gidilir. Biberden sebzeye gidilir. Sebzeden domatese gidilir. Sebzeden bibere gidilir. Sebze, domates ve biber arasında bir bağ olur.

     Kadın ve erkek, bir bütün oluşturur. Bütünün adına, insan denir. Kadından insana gidilir.  Erkekten insana gidilir. İnsandan kadına gidilir. İnsandan erkeğe gidilir. İnsan, kadın ve erkek arasında bir bağ olur.

     Tümevarım ve tümdengelim metoduyla, yeni bilgi oluşturulur. Tümevarım, parçadan bütüne gitmektir. Tümdengelim, bütünden parçaya gitmektir. Okuma yazma çalışmalarında, tümevarım ve tümdengelim metotları uygulanır. Cümle bütün olur. Harf, hece, kelime parça olur. Harften cümleye gidilir. Heceden cümleye gidilir. Kelimeden cümleye gidilir. Cümleden harfe gidilir. Cümleden heceye gidilir. Cümleden kelimeye gidilir. Harf, hece, kelime arasındaki bağı, cümle sağlar.

     Allah-kul bütünlüğünde, Allah bütün, kul parça olur. Kullar zıtlık oluşturur. Allah’tan kula gidilir. Kuldan Allah’a gidilir. Allah, kullar arasında bir bağ olur.

     Toplum-birey bütünlüğünde, toplum bütün, birey parça olur. Bireyler, zıtlık oluşturur.  Toplumdan bireye gidilir. Bireyden topluma gidilir. Toplum, bireyle arasında bir bağ olur.

     Allah kavramında, kullar isteklerini Allah’a söyler ve dua eder. Kullar diğer kullardan Allah rızası için yardım ister. Toplum kavramında, bireyler isteklerini topluma söyler.  Bireyler yardım isteklerini, toplumun bir parçası olarak diğer bireylere söyler.

     Bütün kavramında, parçalar arasındaki bağı, bütün kavramı sağlar. Bütün kavramı, aitlik duygusu verir. Bütüne ait olmak ve bütünün parçası olmak duygusu verir. Vatan, millet, devlet, dil, din kavramları: Bütün özelliği taşır ve aitlik duygusu verir. İnsan, aitlik duygularının toplamı olur.