TOPLUM OLMAK

İbrahim Sanalp

ibrahim@kestelyore.com

     Toplumda, cinsiyet eşitliği konusunda: Farklılıkların eşitliği söz konusu olur. Kadın-erkek eşitliği, farklılıkların eşitliği olur. İnsan, soyut bir kelimedir. İnsan kelimesinin içinde, kadın insan ve erkek insan bulunur. Çoğulculuk, farklılıkların eşitliği olur.

     Bilinç-akışı tekniği ile yazılan romanlarda: Tek bir günde geçen zaman diliminde, geçmiş anılar ve içsel diyaloglar anlatılır. Karakterlerin düşünceleri arası geçiş, çağrışım yoluyla olur. Buna, algı, görüntü, hayal, nesne eşlik edebilir. Psikolojik derinlik göze çarpar. Virgüllerle, parantezlerle anlatılmak istenen olgulara vurgu yapılır. Olgu, sebep-sonuç bildirir.

     Bilinç-akışı tekniği ile yazılmış eserde, anlık düşünceler, anlatıcı tarafından: Çağrışım yoluyla aktarılır. Karakterlerin birbirleriyle olan diyalogları, anlatıcı tarafından açıklanır. Bu teknikte, roman, inşa edilen meskene benzetilir. Bilinçli bir yol belirlemeden, roman yazılır. Kitap, günden güne, haftadan haftaya, bir plan olmadan, kendi kendine gelişir. Hem meskenin içinde oturulur, hem inşaat süreci devam eder. Önce roman yazılır, sonra teori geliştirilir. Diğer roman inşa yolu, meskeni inşa ettikten sonra, oturmaktır. Romanın teorisi geliştikten sonra, uygulama yapılır.

     Eğitimde, teori ile ilgili pratik yapmak, bir zorunluluk değil, bir kültür olmalı… Yaşananlardan ders almak, bu dersten bir görev çıkarmak, olumlu bir çaba olur. Toplumda, eğitim ile gençlerin umudu, yaşlıların huzuru sürdürülmek istenir.

     Felsefe bilgisi, toplumun aydınlatılmasına, katkı yapar. Felsefe bilgisinde, dünyanın bütününe bir bakış açısı vardır. Sanat, edebiyat toplum ile bağ kurmanın bir yoludur. Kültür-medeniyet- insanın ürettiği her şey olur. Bilgi bütünlüğüdür. Bütün bilgi türleri, bilgi felsefesinin alanın girer.

     Toplumda, üretim ve üretileni paylaşmak, ekonomiyi oluşturur. Emek-sermaye, sol-sağ üretim ve üretileni paylaşmayı sürdürür. Serbest piyasa kuralları, geçerli olur. Öngörü, gelecekte olacakları, bugünden kestirmektir. Son-görü, geçmişte olanların, oluş nedenlerini, bugün kestirmektir. Her ikisi de birey ve toplum için önem taşır. İnsan ömrü, geçici özelliğe sahiptir. İnsanı kalıcı yapan: Doğruluk, haklılık gücünün sonsuza kadar, insanlar tarafından sürdürülmesidir.

     Devlet, insanların örgütlenmesidir. Herkesin uyumlu, huzurlu yaşamasını sağlayacak, bir mekanizmadır. Dünya varlıkları, kurumları dini bilgi tarafından, kutsanarak kabul edilir. Kutsama, kabul edilmeyi sağlar. İnanan kişi inandığını sorgulamaz. Kutsanan davranışı, inanarak, sorgulamadan yapar. Dini bilgi, kadını ana olarak, erkeği baba olarak kutsar, kabul eder. Kutsanan ana baba sorgulanmaz. Yaptıkları, doğru kabul edilir.

     Yöneticilerin, ana baba unvanını kullanarak, halka seslenmeleri, bir kutsama durumudur. Devletin anaya babaya benzetilmesi de bir kutsama durumudur. Hem yöneticiler hem devlet kutsama ile sorumluluk sorgulamasından kurtulur. Max Weber, kutsama yerine, görev kavramını getirdi. Her şey, görev-işlev- özelliği ile toplumda statü kazanır.

     Doğadaki olaylar, bilimsel bilgi ile araştırılıp, çözümler önerilir. Bu çözüm önerilerinin tedbirlerinin uygulanması gerekir. Deprem, sel, kasırga gibi doğa olayları, bilimsel bilgi ile incelenir. Yapılan önerilerin tedbirlerini yerine getirmek, bir görev-işlev- olur. Görevini yapan kişi, toplumdaki statüsünü devam ettirir.

     Kemalizm’in üç özelliği, öne çıkar. Birincisi, millet örgütlenmesidir. Millet, vatan ve anayasa kavramları ile beraber yaşayan topluma denir. Vatanın, devletin sınırları içindeki bütün vatandaşlar, milleti oluşturur. İkincisi, laiklik kuralıdır. Laiklik kuralına göre, dini bilginin ibadet kuralları, Tanrı ile kul arasındaki bir inanç bağı olur. Dini bilginin dünya ile ilgili muamelât ve ceza kuralları nas edilmiştir. Nas etmek, bir bilginin, bir kuralın uygulamasının durdurulmasıdır. Toplum yönetimi, devlet-dünya- bilgisi ile oluşturulan kurallara göre yapılır. Üçüncüsü, ekonomik örgütlenmedir. Planlı karma ekonomi modeli uygulandı. Özel sermaye kuruluşları ve devlet sermaye kuruluşları, serbest piyasada yerini aldı. İkame modeline göre üretim yapıldı. İkame modeli, yurt içindeki ekonomiyi, denetleme imkânı sunar. Yurt dışına ihracat yapılan malların bütün dünyada denetimini yapmak mümkün olmaz.

     Liberalizm, özgürlük anlamına gelir. Filozoflar, liberalizm kavramı için, kuramlar-nazariyeler- geliştirdiler. Amerikan ve Fransız anayasaları, liberalizm kuramı özelliği taşır. Yasama, yürütme, yargı arasında, güçler ayrılığına dayalı, sistem oluşturuldu. Rekabet kurallarının olduğu, herkesin mülk edinme hakkının bulunduğu, bir ekonomi kuruldu. Laikliğin geçerli olduğu, devlet sistemi kuruldu.   Devlet örgütlenmesi, devlet-dünya- bilgisi ile yapılır. Fetva, dini bilginin ibadet kuralları ile sınırlı olur. Düşüncenin ifade edilmesi serbest olur. Davranış, sınırlanır, yasaklanır. Liberal olmak için, bu kurallara uymak gerekir.