EKONOMİ

Ekonomi, bir toplumun varlığını sürdürmek için yaptığı, üretim ve paylaşım biçimlerinin ve davranışlardan doğan ilişkilerin tümüdür. Kapitalist ekonomide piyasayı emek(sol)-sermaye(sağ) bütünlüğü oluşturur. Emek(sol)-sermaye(sağ) birbirini tamamlar. Toplumda bireyler emek veya sermaye partilerine ya da emek-sermayeye aynı uzaklıkta olan merkez partilere oyunu verir.
Kapitalizm kuralına göre, “piyasa” serbest bırakılır. Piyasanın sorunlarını, kapitalist sistem kendi çözer. Piyasanın görünmez eli, piyasayı düzenler.
Kapitalist sistem ekonomik krizle karşılaştı. Enflasyon ve işsizliğe çare bulunamadı. Bu noktada, piyasanın görünmez eli yerine, devletin görünen eli, devreye girdi. Devlet yatırımları ve devletin ekonomiye müdahalesi öne çıktı. Bu ekonomik politika kurallarını Keynes önerdi. Dünya ekonomik krizi, karma ekonomik modeli ön plana çıkardı. Kamu İktisadi Teşebbüsleri kuruldu.
Türkiye’de Atatürk’ün önderliğinde, plana ve KİT’lere öncelik veren bir ekonomi politikası uygulanmaya başladı. Devletin kurduğu fabrikalar Anadolu’ya yayıldı.
Küreselleşme ile özelleştirmeler başladı. KİT’ler teker-teker özelleştirildi. Küreselleşmenin etkisiyle özelleştirme yapıldı. Özel sermaye tek başına piyasayı kontrol etmeye başladı. Enflasyon ve işsizlik arttı.
Ekonomik krizi çözümlemek için bütün dünyada devletler derece-derece ekonomiye müdahaleye başladı, düzenlemeler yaptı. Dünyadaki gelişmeler takip edilerek sorunlar çözülür.
Devenin özelliği, açlığa ve susuzluğa dayanıklı olmasıdır. Deve, aç susuz yol alır. Toplumdaki sıkıntıları, karışıklıkları anlatmak için devenin boynunun eğriliği, doğru yerinin olmadığı anlatılır. Toplumun kurallarının doğru olması istenir. Deve gibi, açlığa, susuzluğa dayanıklı ekonomi istenir.
Nasrettin Hoca, eşeğini açlığa alıştırmak için eşeğinin samanını azaltmış. Eşek tam açlığa alışırken ölmüş. Doğada zorunluluk kuralına göre yaşanır. Eşeğe, zorunlu samanın verilmesi gerekir.
Don Kişot, “güzeli, doğruyu, haklıyı” bulmak için yollara çıkar. Çirkinliğin, yanlışın, haksızlığın sembolü yel değirmenleri ile mücadele eder. Güzelin, doğrunun, haklının olduğu yerde üretim ve paylaşım olur.
Otomobil uçar gider / Ömrüm gibi geçer gider / Ben talihin peşindeyim / Talih benden kaçar gider. Ekonomi, “ekmek” uçar gider. Açlık, yokluk içinde ömür geçer gider. Ekonomi, “ekmek” talihinin peşindeyim. Talih benden kaçar gider. Otomobillere, vitrinlere bakmak bedava… Ekonomik örgütlenmenin içinde olmak, ekmek parası kazanmaktır.
Ekonomik sıkıntılar, karışıklıklar sonucu açlık, yoksulluk söz konusu olur. Açlığın, yokluğun çaresi, karma ekonomi ile üretim ve paylaşımdır. Üretip tüketen özgürdür.
Feodal toplumda, el emeği göz nuru, üretim yapılır. Kapitalist toplumda makine ile üretim yapılır. Feodal toplumda, aile ekonomisi için üretim yapılır. Kapitalist toplumda piyasa için fabrikalarda makine ile üretim yapılır.
Feodal toplumda, şehir merkezinde mabet bulunur. Çarşı, mabedin gölgesinde kalır. Kapitalist toplumda, şehrin merkezinde çarşı bulunur. Mabet, çarşının gölgesinde kalır.
Feodal toplumda zaman, “sabah, öğle, akşam, gece” olarak belirtilir. Kapitalist toplumda zaman, “saat, dakika, saniye” olarak belirtilir. Feodal toplumda, doğal ihtiyaçlar ve ibadet için işe ara verilir. Kapitalist toplumda, doğal ihtiyaçlar için işe ara verilir. İbadet, iş sonuna bırakılır.
Zamanın ruhu kavramı, içinde yaşanılan zamandaki kuralları ve kurallara bağlı yaşantıyı anlatır. İçinde yaşanılan zamana uygun kurallar, kurallara bağlı davranışlar oluşturmak, gelişmeyi anlatır.
Küçük sermaye-tasarruf- sahiplerinin kooperatifler ile serbest piyasaya katılmaları gerekir. Küçük sermaye-tasarruf- sahiplerinin de “taşın altına ellerini koyması” gerekir. Kooperatifte her üyenin bir oyu var. Kooperatif, demokrasiye uygun bir ekonomik örgütlenmedir.