YENÄ° ANAYASA

Av. Can Lafcı

canlafci@kestelyore.com

            Ben küçük bir çocukken, televizyondan baÅŸka eÄŸlence yoktu. Az sayıda televizyon kanalı vardı belki ama çok sayıda siyasetçi olduÄŸundan, ve gençlere ilginç gelecek, hükümete muhalif olanlar bangır bangır konuÅŸabildiklerinden televizyon çok renkliydi. Åžimdi yüzlerce kanal var ama bir iki tanesi dışında izin alamdan bakan istifasını bile haber yapamıyorlar. Gerçi konumuz bu deÄŸil. O gerçekten renkli televizyonda durmadan anayasa lafları dolanırdı. Anlamazdım tabi ki. Neydi bu anayasa. Her gün Özal, Demirel, Yılmaz, Çiller, Erbakan, Ecevit, Ä°nönü ve diÄŸerleri konuÅŸup durduklarına göre önemli bir ÅŸeydi herhalde. 

            Yıllar geçti anayasa neymiÅŸ öğrendim. Yetmedi gittim okulunu da okudum. En ÅŸaşırdığım bilgilerden biri Ä°ngiltere’de yazılı anayasanın olmayışıydı. Demokratik bir ülkede zaten gerek de olmaz aslında. Sık sık yasalardan ÅŸikayet edilir anayasa baÅŸta olmak üzere hukuk düzeni eleÅŸtirilir. Bizim hukuk düzenimizde ve demokrasimizde temel sorun anayasa ya da diÄŸer yasalar deÄŸil. Sorunumuz tamamen uygulama ile ilgili.

            Hukukun yasalarla deÄŸil uygulama ile adaleti saÄŸladığı hukuk tarihinde tartışılmaz kabul gören bir gerçek. Cezaların artırılmasının suçu önlemediÄŸi de bir diÄŸer gerçek. Bu yüzden kadın cinayetlerinde ceza müebbet de olsa, bu cezalar uygulansa da, kadınları öldüren erkeklerin yetiÅŸme ortamı bitmeden cinayetler de bitmiyor. Bitmeyecek.

            Aynı ÅŸekilde demokrasimizin güçlenmesi için de, yargı bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü, ifade özgürlüğü, eleÅŸtirel özgürlük gibi temel konularda sorunsuz bir uygulama gerekli. Bugün yargı bağımsızlığı da hukukun üstünlüğü de, ifade özgürlüğü de yerine göre bizzat suç sayılan kavramlardan olduÄŸundan, gariban anayasayı deÄŸiÅŸtirip, bu kitaptan demokrasi üretmesini beklemek gülünç olmaktan öte geçmez. Bahsedilen insan hakları kavramları, eylem planları anayasa taslakları güzel. Ama okuyanlara fıkra gibi geliyorsa, bundan dolayı anayasayı suçlayamayız.

            Siyasi kutuplaÅŸma o boyuta vardı ki, insanlar kendisi gibi düşünmeyen herkesi terörist ilan edebiliyor. Bu ortamda düşünce ve ifade özgürlüğünün yeÅŸermesi pek mümkün olmuyor. ÇocukluÄŸumda 1982 Anayasası’nın kötü bir anayasa olduÄŸundan bahsedilir dururdu. 2021 yılındaki Anayasamız ilk halinden çok daha geride. Buna da Anayasa deÄŸil demokratik ortamdaki gerileme neden oldu. Bu yüzden öncelikli ihtiyaç Anayasayı deÄŸiÅŸtirmek deÄŸil,  zihniyetleri, hoÅŸgörü ortamını ve demokrasiyi deÄŸiÅŸtirmekte…