İLKEL VE MODERN

İbrahim Sanalp

ibrahim@kestelyore.com

İlkel ve modern kelimeleri, birbirinin zıttı olur. Kültür-medeniyet- ilkelden moderne doğru, yükselen bir eğri çizer. Her toplum, bu eğri üzerinde yerini alır. Kültür-medeniyet- insanın ürettiği her şeydir. Modernlik, insanın alet ve makine yapmasıdır. Alet-makine, dünya bilgisi ile yapılır. Dini bilgi ile ibadet edilir. Dini bilgi ve dünya bilgisi, bilgi bütünlüğünü oluşturur. İlkellik, dünya bilgisindeki yoksulluğu belirtir. Modernlik, dünya bilgisindeki zenginliği belirtir.

Dini bilgi, sınırlanmış bilgidir. Dünya bilgisi, ok işareti yönünde artar.  Dünya bilgisi ile araştırma-deney yapılır. Dünya bilgisi ile buluş, keşif yapılır. Dini bilgi ile ibadet edilir. Dini bilgi, inanarak öğrenilir. Dünya bilgisi, sorgulanarak öğrenilir.

Dünya bilgisi ile dünyaya, beş duyu ile bakılır, bilgi öğrenilir. Dini bilgi ile dünyaya, Kuran’ın sayfaları arasından, ayetlerin çizdiği çerçeve içinden bakılır, bilgi öğrenilir.

İdeoloji bilgisi, insan tarafından oluşturulmuş, sınırlı bilgidir, metin haline getirilmiştir. İdeoloji bilgisinde dünyaya, metnin içinden ideoloji kurallarına göre bakılır.

Tarzan filmleri, ilkelliği ve modernliği anlatır. Tarzan ve orman hayvanları, ilkelliği anlatır. Safari avcıları ve sahip oldukları aletler, makineler modernliği anlatır. İlkellik, doğaya karşı zayıflığı belirtir. Modernlik, doğaya karşı gücü belirtir.

Dini bilgide mucize vardır. Allah ve peygamberlerin mucizeleri vardır. Mucizelere inanılır. Dünya bilgisinde, doğanın karşılaşma ve zorunluluk kuralları vardır. Dünya kurallarına uyularak yaşanır.

Laiklik, saf bilgiye ulaşmaktır. Dini bilgide ve dünya bilgisinde, saf bilgiye ulaşmaktır. Meslek bilgisi de saf bilgiye ulaşmaktır. Saf bilgi ile yapılacak işe odaklanılır. Saf bilgi ile ilerleme, gelişme sağlanır.

Hazreti Muhammet Veda Hutbesinde, çocuğun babası olunması kuralını belirtir. Çocuk, kimin yatağında-evinde- doğmuşsa, babası odur, demiştir. Günümüzde babalık, gen testi ile belirleniyor. Gen testi, tıp bilgisidir. Dini bilgi, dünya bilgisini kutsallaştırıp kabul eder. Analık, babalık kutsallaştırılıp kabul edilir. Kutsallaştırılan dünya bilgisi, dini bilgi özelliği kazanır. Bu bilgi birikimi ile kural konur, karar verilir. Dini bilgi ve dünya bilgisi, birbirine karışmış olur.

Dekart, üç kural ve bu kuralların denetlenmesi le çalışırdı. Bilgi, anlaşılır hale getirilerek öğrenilir. Bilgi, parçalara ayrılarak öğrenilir. Bilgi, basit olandan zora doru öğrenilir. Çalışmak da aynı kurallara göre olur.

Bir-çok, bütün-parça kuralı, bir anlatım kuralı olur. Bu kurala göre tasvir, tanım yapılır. Tasvirde, tanıtılan yer ya da nesne, bir ya da bütün özelliği kazanır. Yerin ya da nesnenin özellikleri, çok ya da parça özelliği kazanır. Bursa, Uludağ, kaplıcalar, tarihi eserleri ile tanınır. Bursa, bir ya da bütün olur. Uludağ, kaplıcalar, tarihi eserler, çok ya da parça olur.